به گزارش اطلاع با ما ، تزریق ۵۰۰ میلیون دلار به شبکه بانکی توانست در کوتاهمدت از شدت التهاب بازار ارز کم کند و دلار را از مرز ۲۰۰ هزار تومان عقب براند؛ با این حال، تداوم این روند به کنترل تورم، نقدینگی، انتظارات تورمی و تحولات سیاسی وابسته است.
تزریق گسترده ارز به بازار در شرایطی انجام شده که نرخ دلار در روزهای اخیر تحت تأثیر افزایش تقاضا و تشدید انتظارات تورمی به محدودههای بیسابقهای نزدیک شده بود. بانک مرکزی با عرضه ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس تلاش کرده است فشار تقاضا را کاهش دهد و مانع از تداوم حرکت صعودی بازار شود.
این اقدام در کوتاهمدت نتیجه داده و دلار از محدوده ۲۰۰ هزار تومان عقبنشینی کرده است. با این حال، سؤال اصلی این است که آیا کاهش قیمت ارز حاصل از این مداخله میتواند دوام داشته باشد یا پس از پایان اثرگذاری تزریق، بازار بار دیگر مسیر صعودی خود را دنبال خواهد کرد؟
مداخله مستقیم در بازار ارز معمولاً زمانی مورد استفاده قرار میگیرد که سیاستگذار با افزایش شدید تقاضا و رفتارهای هیجانی معاملهگران مواجه شود. در شرایط فعلی نیز عرضه اسکناس با هدف افزایش سمت عرضه و کاهش فشار روانی بازار انجام شده است.
امکان خرید ارز برای متقاضیان حقیقی و حقوقی نیز بخشی از این سیاست محسوب میشود؛ اقدامی که قرار است دسترسی به ارز را افزایش دهد و از شکلگیری تقاضای انباشته جلوگیری کند.
اما افزایش عرضه بهتنهایی نمیتواند تمام مشکلات بازار ارز را برطرف کند. بخش مهمی از تقاضای فعلی، ماهیت سرمایهای دارد و افراد برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت دلار و سایر داراییهای امن حرکت میکنند.
ریشه اصلی نگرانی درباره آینده قیمت دلار به متغیرهای بنیادی اقتصاد بازمیگردد. تورم بالا، رشد نقدینگی، کسری بودجه و کاهش قدرت خرید پول ملی عواملی هستند که حتی در صورت کاهش موقت نرخ ارز، همچنان فشار صعودی ایجاد میکنند.
به همین دلیل، اگر تزریق ارز صرفاً برای آرام کردن بازار در کوتاهمدت انجام شود و همزمان اصلاحات اقتصادی دنبال نشود، احتمال بازگشت فشار خرید وجود خواهد داشت.
به بیان ساده، ارزپاشی میتواند سرعت رشد دلار را کاهش دهد، اما الزاماً دلیل افزایش ارزش پول ملی را از بین نمیبرد.
مداخله در بازار ارز اتفاق تازهای نیست. در دورههای مختلف، سیاستگذار برای جلوگیری از جهش نرخ ارز از ذخایر ارزی استفاده کرده است.
مشکل زمانی ایجاد میشود که فاصله میان قیمت رسمی و قیمت بازار افزایش پیدا کند. در چنین شرایطی، اختلاف قیمت میتواند تقاضای غیرواقعی ایجاد کرده و زمینه فعالیت واسطهها و رانتجویان را افزایش دهد.
اگر ارز عرضهشده با قیمتی پایینتر از ارزش واقعی بازار در اختیار گروهی از متقاضیان قرار گیرد، ممکن است بخشی از تقاضا نه برای نیاز واقعی، بلکه با هدف کسب سود از اختلاف قیمت شکل بگیرد.
یکی از مهمترین پرسشها درباره تزریق ۵۰۰ میلیون دلار، نحوه مدیریت ذخایر ارزی کشور است.
در اقتصادی که با محدودیتهای خارجی و تحریم مواجه است، منابع ارزی اهمیت ویژهای دارند. بنابراین استفاده از ذخایر برای کنترل نوسانات کوتاهمدت باید با دقت انجام شود تا در صورت وقوع شوکهای جدید، ابزار کافی برای سیاستگذار باقی بماند.
مسئله فقط این نیست که دلار امروز چند هزار تومان ارزانتر شود؛ مسئله مهمتر این است که هزینه این کاهش قیمت چه میزان خواهد بود و آیا سیاستگذار میتواند آن را برای مدت طولانی ادامه دهد یا خیر.
افت قیمت دلار پس از تزریق ارز میتواند یک فرصت مهم برای بانک مرکزی باشد، اما نتیجه نهایی به تصمیمات بعدی بستگی دارد.
اگر این فاصله زمانی برای کنترل نقدینگی، کاهش کسری بودجه، اصلاح ناترازیهای بانکی و مدیریت انتظارات تورمی مورد استفاده قرار گیرد، مداخله ارزی میتواند بخشی از یک سیاست جامع باشد.
اما اگر تمام سیاست ارزی به تزریق اسکناس محدود شود، احتمال دارد بازار پس از کاهش اولیه دوباره با افزایش تقاضا مواجه شود.
قیمت دلار در ایران تنها از میزان عرضه اسکناس تأثیر نمیگیرد. اخبار سیاسی، چشمانداز درآمدهای ارزی، وضعیت مذاکرات خارجی و میزان اطمینان فعالان اقتصادی به آینده نیز نقش مهمی در تعیین مسیر بازار دارند.
هر خبر مثبت سیاسی میتواند انتظارات افزایشی را تعدیل کند و در مقابل، افزایش نااطمینانی میتواند تقاضا برای داراییهای ارزی را بالا ببرد.
به همین دلیل، برای پیشبینی مسیر بعدی دلار باید همزمان دو موضوع را زیر نظر گرفت: توان بانک مرکزی برای مدیریت عرضه ارز و وضعیت انتظارات تورمی در اقتصاد.
تزریق ۵۰۰ میلیون دلار توانسته است در کوتاهمدت فشار بازار ارز را کاهش دهد و دلار را از مرز ۲۰۰ هزار تومان عقب براند. با این حال، ماندگاری این کاهش به عوامل بنیادی اقتصاد وابسته است.
اگر تورم، رشد نقدینگی، کسری بودجه و نااطمینانیهای سیاسی همچنان پابرجا باشند، نمیتوان انتظار داشت عرضه مقطعی ارز برای مدت طولانی روند بازار را تغییر دهد.
بنابراین کاهش فعلی دلار را نمیتوان بهتنهایی نشانه آغاز یک روند نزولی پایدار دانست؛ بازار اکنون بیش از هر چیز منتظر است ببیند بانک مرکزی پس از این مداخله، چه برنامهای برای مهار ریشههای افزایش نرخ ارز خواهد داشت.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
