به گزارش اطلاع با ما ، فروشگاه زنجیرهای جاهد که با هدف عرضه مستقیم کالا و کاهش نقش واسطهها راهاندازی شده، اکنون با پرسشهایی درباره سطح قیمت، تنوع کالا و میزان تحقق اهداف اولیه خود روبهرو است. مقایسه برخی قیمتهای مشاهدهشده در این فروشگاه با سایر مراکز عرضه، این سؤال را مطرح میکند که مزیت اقتصادی چنین مجموعهای برای مصرفکننده دقیقاً چیست؟
راهاندازی یک فروشگاه وابسته به مجموعههای دولتی زمانی میتواند برای مصرفکننده معنا پیدا کند که نتیجه آن در قفسه فروشگاه قابل مشاهده باشد؛ یعنی کالا با قیمت رقابتیتر، عرضه منظمتر و شرایط مناسبتری در اختیار مردم قرار گیرد.
در غیر این صورت، صرف برخورداری از عنوان دولتی نمیتواند بهتنهایی دلیلی برای ترجیح یک فروشگاه بر سایر مراکز خرید باشد.
فروشگاه جاهد نیز با همین انتظار وارد عرصه خردهفروشی شد؛ مجموعهای که قرار بود با اتکا به ظرفیتهای موجود در بخش کشاورزی و حذف بخشی از واسطهها، به عرضه مستقیم کالا کمک کند.
بررسی قیمت برخی کالاهای موجود در این فروشگاه نشان میدهد که دستکم در بعضی اقلام، فاصله محسوسی میان قیمت عرضه و قیمتهای قابل مشاهده در برخی مراکز دیگر وجود دارد.
برای نمونه، قیمت برخی محصولات پروتئینی و مرغ بستهبندیشده، در مقایسه با قیمتهای گزارششده در مراکز عرضه دیگر، الزاماً تصویری از یک فروشگاه ارزانتر ارائه نمیکند.
البته مقایسه قیمت یک کالا بهتنهایی نمیتواند عملکرد یک مجموعه را مشخص کند؛ هزینه تأمین، کیفیت، برند، وزن بستهبندی، شرایط خرید و زمان عرضه نیز در قیمت نهایی اثرگذار است. اما همین اختلافها میتواند مبنایی برای بررسی دقیقتر عملکرد چنین فروشگاهی باشد.
پرسش اصلی این نیست که چرا یک مجموعه دولتی وارد حوزه فروش کالا شده است؛ سؤال مهمتر این است که این حضور چه دستاوردی برای مصرفکننده دارد.
اگر فروشگاه بتواند کالا را با حذف حلقههای غیرضروری توزیع، هزینه پایینتر و دسترسی بهتر عرضه کند، حضور آن میتواند قابل دفاع باشد.
اما اگر تفاوت محسوسی میان قیمت این فروشگاه و سایر مراکز عرضه وجود نداشته باشد، باید درباره مدل فعالیت، هزینههای اداره مجموعه، شیوه تأمین کالا و میزان تحقق اهداف اولیه آن شفافسازی بیشتری صورت گیرد.
عملکرد چنین فروشگاهی را میتوان با چند شاخص مشخص ارزیابی کرد:
قیمت رقابتی کالاها استمرار و تنوع عرضه کیفیت محصولات میزان استقبال مصرفکنندگان سهم خرید مستقیم از تولیدکنندگان کاهش هزینههای توزیع
اگر این شاخصها بهصورت مستمر منتشر شوند، افکار عمومی نیز میتواند بدون اتکا به تبلیغات یا عنوان مجموعه، درباره عملکرد آن قضاوت کند.
موضوع دیگری که در این میان اهمیت دارد، ارتباط میان سیاستگذاری بازار و نظارت بر عملکرد مجموعههای وابسته به دستگاههای دولتی است.
وقتی یک مجموعه با هدف کمک به تنظیم بازار فعالیت میکند، انتظار میرود قیمت و نحوه عرضه آن نیز بهصورت مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد.
در چنین شرایطی، بازدید میدانی و مقایسه واقعی قیمتها میتواند تصویر دقیقتری از وضعیت موجود ارائه کند؛ زیرا آنچه برای مصرفکننده اهمیت دارد، در نهایت قیمت روی قفسه و امکان خرید کالا با شرایط مناسب است.
یکی از راهکارهای قابل بررسی، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در اداره چنین مراکزی است؛ البته با تعیین شروط شفاف و قابل نظارت.
برای مثال، میتوان در صورت واگذاری مجموعه از مسیر قانونی و رقابتی، تخفیف مشخصی برای مصرفکنندگان، تأمین مستمر کالا و رعایت استانداردهای کیفی را بهعنوان تعهدات بهرهبردار تعیین کرد.
در این مدل، معیار انتخاب بهرهبردار نه صرفاً میزان اجاره یا درآمد مجموعه، بلکه بیشترین منفعت قابل سنجش برای مصرفکننده خواهد بود.
فروشگاه جاهد، مانند هر مجموعه دیگری که با هدف خدمترسانی به مصرفکننده ایجاد شده، در نهایت باید با عملکرد خود سنجیده شود.
مردم زمانی از یک فروشگاه دولتی استقبال میکنند که مزیت آن را در زندگی روزمره احساس کنند؛ مزیتی که میتواند در قالب قیمت مناسبتر، عرضه پایدار، تنوع بیشتر یا کیفیت بهتر خود را نشان دهد.
در نهایت، عنوان دولتی یک فروشگاه نه میتواند جایگزین رقابت شود و نه تضمینی برای ارزانتر بودن کالاهاست. آنچه اهمیت دارد، خروجی واقعی فعالیت مجموعه و میزان منفعتی است که به مصرفکننده نهایی میرسد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
