به گزارش اطلاع با ما ، آمارهای مربوط به وضعیت مالی خانوارها در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد افزایش درآمدها لزوماً به معنای بهتر شدن شرایط معیشتی نبوده است. اگرچه درآمد اسمی خانوارها نسبت به سال قبل بیشتر شده، اما بررسی ارقام پس از حذف اثر تورم، از کاهش قدرت خرید و افت میزان پس‌انداز واقعی حکایت دارد.
بر اساس داده‌های هزینه و درآمد خانوار، درآمد سالانه خانوار شهری از حدود ۳۴۳ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به نزدیک ۴۸۶ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده است. به این ترتیب، متوسط درآمد ماهانه از حدود ۲۸.۶ میلیون تومان به بیش از ۴۰ میلیون تومان افزایش پیدا کرده است.
در همین مدت، هزینه سالانه خانوارهای شهری نیز از حدود ۲۶۹ میلیون تومان به ۳۹۱ میلیون تومان رسیده است. بنابراین متوسط هزینه ماهانه این خانوارها از حدود ۲۲.۵ میلیون تومان به نزدیک ۳۲.۶ میلیون تومان افزایش داشته است.
با مقایسه درآمد و هزینه، متوسط پس‌انداز سالانه خانوارهای شهری در سال ۱۴۰۴ حدود ۹۲.۷ میلیون تومان برآورد شده است؛ رقمی که معادل حدود ۷.۷ میلیون تومان در ماه است.
اما بررسی ارقام با لحاظ اثر تورم تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. درآمد واقعی خانوار شهری که با قیمت‌های سال ۱۴۰۴ سنجیده شده، از حدود ۴۲۲ میلیون تومان در سال ۱۳۹۹ به ۵۱۳ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده بود، اما در سال ۱۴۰۴ به حدود ۴۸۴ میلیون تومان کاهش پیدا کرد.
در بخش هزینه نیز روند مشابهی دیده می‌شود. هزینه واقعی خانوار شهری از حدود ۳۵۱ میلیون تومان در سال ۱۳۹۹ به حدود ۴۱۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۲ رسید، اما پس از آن کاهش یافت و در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۹۱ میلیون تومان ثبت شد.
نتیجه این تغییرات، کاهش پس‌انداز واقعی خانوارهای شهری است؛ به‌طوری که این رقم از حدود ۱۱۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به ۹۲.۷ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ رسید.
در خانوارهای روستایی نیز افزایش درآمد اسمی مشاهده شده است. درآمد سالانه این خانوارها از حدود ۲۰۱ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به نزدیک ۲۹۷ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ رسید. این یعنی متوسط درآمد ماهانه از حدود ۱۶.۸ میلیون تومان به نزدیک ۲۴.۸ میلیون تومان افزایش یافته است.
هزینه خانوارهای روستایی نیز در همین بازه زمانی افزایش پیدا کرد و از حدود ۱۴۴ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۲۲۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ رسید. در نتیجه، متوسط پس‌انداز سالانه این خانوارها حدود ۷۶.۷ میلیون تومان بوده است.
با این حال، وقتی اثر تورم از ارقام کنار گذاشته می‌شود، افزایش اسمی درآمد به معنای رشد متناسب رفاه نیست. درآمد واقعی خانوار روستایی از حدود ۲۱۷ میلیون تومان در سال ۱۳۹۹ به ۲۹۷ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴ رسید، در حالی که هزینه واقعی نیز در همین دوره از حدود ۱۷۵ میلیون تومان به ۲۲۰ میلیون تومان افزایش یافته است.
پس‌انداز واقعی روستاییان نیز که در سال ۱۴۰۳ به حدود ۸۲.۸ میلیون تومان رسیده بود، در سال ۱۴۰۴ به حدود ۷۶.۷ میلیون تومان کاهش پیدا کرد.
یکی از شاخص‌های مهم برای بررسی وضعیت اقتصادی خانوار، نسبت هزینه به درآمد است. افزایش این نسبت به این معناست که بخش بزرگ‌تری از درآمد خانوار صرف مخارج می‌شود و فضای کمتری برای پس‌انداز باقی می‌ماند.
در خانوارهای شهری، این نسبت از ۸۳.۲ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۷۸.۵ درصد در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته بود، اما در سال ۱۴۰۴ دوباره افزایش پیدا کرد و به ۸۰.۹ درصد رسید.
در مناطق روستایی نیز نسبت هزینه به درآمد از ۷۱.۸ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۷۴.۲ درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش یافت.
مقایسه ارقام اسمی و واقعی نشان می‌دهد رشد درآمد خانوارها در سال ۱۴۰۴ به‌تنهایی نمی‌تواند معیار مناسبی برای سنجش بهبود وضعیت اقتصادی باشد. افزایش هم‌زمان هزینه‌ها باعث شده بخش قابل توجهی از رشد درآمد صرف مخارج جاری شود.
در چنین شرایطی، کاهش درآمد واقعی و افت پس‌انداز در کنار افزایش نسبت هزینه به درآمد، نشان می‌دهد فشار هزینه‌ای بر خانوارها بیشتر شده است.
به بیان ساده، اعداد اسمی از افزایش درآمد خبر می‌دهند، اما وقتی اثر تورم در محاسبات لحاظ می‌شود، تصویر متفاوتی از وضعیت مالی خانوارها به دست می‌آید؛ تصویری که در آن قدرت خرید و توان پس‌انداز خانوارهای شهری و روستایی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل کاهش داشته است.
این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.
Δ
