آقای وزیر آیا حقوق ۳۰ میلیونی در تهران نشانه «دهک بالا» است؟

به گزارش اطلاع با ما ، دهک : دولت با هدف حذف یارانه سه دهک بالا، شاخص درآمد ۳۰ میلیون تومان برای خانوار سه‌نفره تهرانی را معیار رفاه قرار داده؛ معیاری که کارشناسان آن را ناعادلانه و غیرواقعی می‌دانند. در حالی‌که هزینه زندگی در پایتخت از ۴۰ میلیون تومان فراتر رفته، اتکای دولت به داده‌های ناقص و سامانه‌های قدیمی، بسیاری از خانوارهای طبقه متوسط را به اشتباه در جمع «مرفهان» قرار داده است.

دهک‌بندی روی کاغذ؛ واقعیت در کف بازار

حذف یارانه نقدی سه دهک بالای درآمدی به یکی از سیاست‌های جنجالی دولت تبدیل شده است. در ظاهر، هدف از این اقدام بازتوزیع عادلانه یارانه‌ها و تمرکز بر دهک‌های پایین‌تر عنوان می‌شود، اما اجرای آن با چالش‌هایی جدی همراه بوده است. سامانه دهک‌بندی وزارت رفاه، بر اساس اطلاعات بانکی و دارایی خانوار در سال گذشته تصمیم می‌گیرد، نه شرایط فعلی اقتصادی. این یعنی داده‌ها قدیمی‌اند و تصویر دقیقی از معیشت امروز مردم ارائه نمی‌دهند.

وقتی «وام ازدواج» به حساب «درآمد» نوشته می‌شود

بسیاری از خانوارها از قطع ناگهانی یارانه خود گلایه دارند. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد برخی تراکنش‌های غیر درآمدی مانند خرید جهیزیه یا بازپرداخت وام، به‌عنوان «درآمد» در سامانه ثبت شده است. این خطاهای آماری، موجب حذف یارانه طبقات متوسط و حتی کم‌درآمد شده و بی‌اعتمادی عمومی به سیاست‌های رفاهی دولت را افزایش داده است.

شاخص رفاه یا خطای محاسباتی؟

وزیر رفاه، احمد میدری، معتقد است خانواده سه‌نفره با درآمد ۳۰ میلیون تومان در تهران، در دهک هشتم قرار می‌گیرد و نیازی به یارانه ندارد. اما تحلیل داده‌های رسمی نشان می‌دهد هزینه متوسط زندگی در تهران برای همین خانوار به حدود ۴۰ میلیون تومان در ماه رسیده است. این یعنی خانوار مورد نظر حتی توان پوشش کامل هزینه‌های ضروری را ندارد، چه برسد به پس‌انداز یا رفاه واقعی.

کارشناسان اقتصادی تأکید دارند که معیار رفاه نباید صرفاً بر پایه درآمد باشد، بلکه باید هزینه زندگی، اجاره‌مسکن و نرخ تورم نیز لحاظ شود. در غیر این‌صورت، دهک‌بندی به جای عدالت، به اشتباه و نارضایتی منجر می‌شود.

رفاه روی کاغذ، تورم در سفره

تورم مواد غذایی در مهرماه امسال به بیش از ۶۴ درصد نسبت به سال گذشته رسیده است. این رقم به‌تنهایی نشان می‌دهد حتی خانوارهایی با درآمد بالاتر از ۳۰ میلیون تومان نیز در معرض فشار تورمی قرار دارند.
از سوی دیگر، برآورد کمیته مزد شورای عالی کار نشان می‌دهد هزینه سبد معیشت خانوار متوسط شهری در سال ۱۴۰۴ به ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان رسیده است. بنابراین، دهک‌بندی فعلی در بهترین حالت با واقعیت اقتصادی فاصله دارد.

خط فقر یا خط سیاست؟

کارشناسان پیشنهاد می‌کنند به جای معیار ثابت درآمد، شاخصی مبتنی بر «خط فقر منطقه‌ای» تدوین شود. در تهران، خانوار سه‌نفره با درآمد کمتر از ۴۰ میلیون تومان در معرض فقر نسبی است، حتی اگر مالک خانه یا خودرو باشد. دارایی لزوماً به معنای رفاه نیست، بلکه در بسیاری موارد خود به عاملی برای افزایش هزینه‌ها تبدیل می‌شود.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام