به گزارش اطلاع با ما ، با نزدیکشدن به آغاز سال تحصیلی، بازار نوشتافزار از نظر موجودی با کمبود گستردهای روبهرو نیست و خانوادهها میتوانند طیف متنوعی از دفتر، مداد، خودکار، جامدادی و سایر لوازم مورد نیاز دانشآموزان را تهیه کنند؛ با این حال، افزایش هزینه تولید و کاهش توان خرید خانوارها، شکل تقاضا در این بازار را تغییر داده است.
بررسی وضعیت بازار نشان میدهد بسیاری از خانوادهها دیگر مانند گذشته تمام لوازم مورد نیاز فرزندشان را یکجا تهیه نمیکنند و خرید اقلام ضروری را در اولویت قرار دادهاند. در چنین شرایطی، بازار از یک سو با وفور نسبی کالا مواجه است و از سوی دیگر، تولیدکنندگان و فروشندگان با افزایش هزینههای تأمین و دشواری جایگزینی موجودی مواجه هستند.
در سالهای گذشته، خرید پیش از شروع مدارس برای بسیاری از خانوادهها به معنای تهیه بخش عمده لوازم مورد نیاز دانشآموز برای چند ماه بود. اما افزایش هزینهها باعث شده این الگو تغییر کند.
بسیاری از خانوادهها ابتدا وسایل باقیمانده از سال تحصیلی قبل را بررسی میکنند و سپس تنها کالاهای ضروری را میخرند. دفتر، مداد، خودکار و سایر اقلام مصرفی نیز در برخی موارد بهصورت مرحلهای خریداری میشوند تا فشار هزینهای کمتری به خانوار وارد شود.
فعالان بازار معتقدند کاهش حجم خرید هر مشتری، در کنار شلوغی روزهای منتهی به مهر، تصویر متفاوتی از وضعیت واقعی تقاضا ارائه میدهد. به بیان دیگر، ممکن است تعداد مراجعهکنندگان بالا باشد، اما ارزش خرید هر خانوار نسبت به گذشته کاهش پیدا کرده باشد.
در بازار، اختلاف قیمت میان کالاهای ساده و محصولات فانتزی یا برندهای شناختهشده قابل توجه است. برای نمونه، دفترهای دانشآموزی بر اساس تعداد برگ، نوع کاغذ، جلد، طراحی و برند با قیمتهای متفاوتی عرضه میشوند.
در سایر اقلام نیز همین شرایط دیده میشود؛ مداد و خودکارهای اقتصادی با قیمتهای پایینتر در دسترس هستند، در حالی که مدلهای وارداتی، فانتزی یا دارای طراحی خاص با قیمت بیشتری فروخته میشوند.
جامدادی یکی از کالاهایی است که فاصله قیمتی میان مدلهای ساده و نمونههای چندطبقه یا فانتزی در آن بیشتر به چشم میخورد. همین تفاوت باعث شده بسیاری از خانوادهها هنگام خرید، میان ظاهر محصول و قیمت آن دست به انتخاب بزنند.
کاغذ و مقوا از مهمترین مواد اولیه در تولید بخشی از نوشتافزار هستند و تغییر هزینه آنها مستقیماً میتواند قیمت محصولات نهایی را تحت تأثیر قرار دهد.
تولیدکنندگان و فروشندگان معتقدند افزایش هزینه مواد اولیه، در کنار هزینههای حملونقل و سایر هزینههای تولید، باعث شده قیمت تمامشده برخی محصولات افزایش پیدا کند. البته بخشی از فعالان بازار میگویند برای جلوگیری از افت بیشتر تقاضا، تولیدکنندگان و فروشندگان در مواردی از حاشیه سود خود کاستهاند.
به همین دلیل، رشد قیمت همه اقلام نوشتافزار یکسان نیست و میزان افزایش قیمت هر کالا به نوع محصول، مواد اولیه مورد استفاده و شرایط تأمین آن بستگی دارد.
یکی از نکات قابل توجه بازار نوشتافزار، حضور پررنگ محصولات تولید داخل است. بر اساس اعلام رئیس اتحادیه فروشندگان نوشتافزار و لوازم مهندسی تهران، سهم کالاهای ایرانی در بازار حدود ۸۰ درصد برآورد شده است.
با این حال، تولید داخلی لزوماً به معنای بینیازی از واردات مواد اولیه نیست. بخشی از تولیدکنندگان برای تأمین کاغذ، مقوا، مواد پتروشیمی، مرکب، چسب، قطعات یا سایر نهادههای تولید همچنان به منابع خارجی وابسته هستند.
از همین رو، تغییرات نرخ ارز میتواند حتی قیمت کالایی را که در داخل کشور تولید میشود تحت تأثیر قرار دهد.
فعالان بازار تأکید دارند که در مقطع فعلی مشکل اصلی کمبود گسترده کالا در فروشگاهها نیست. کالا در بازار وجود دارد و مصرفکننده با بودجههای مختلف میتواند محصول مورد نیاز خود را پیدا کند.
چالش اصلی در بخش دیگری از زنجیره قرار دارد؛ یعنی تأمین مجدد کالا و مواد اولیه.
فروشندهای که امروز کالایی را با قیمت مشخص میفروشد، ممکن است برای جایگزینکردن همان محصول در روزهای بعد مجبور به پرداخت مبلغ بیشتری شود. این اختلاف، سرمایه در گردش فروشندگان را تحت فشار قرار میدهد و برنامهریزی برای موجودی را دشوارتر میکند.
وابستگی بخشی از زنجیره تولید نوشتافزار به مواد اولیه وارداتی باعث شده نوسانات ارزی یکی از دغدغههای اصلی این صنعت باشد.
افزایش قیمت مواد پتروشیمی، هزینه حملونقل، فرآیند تأمین ارز و زمانبرشدن ورود برخی مواد اولیه، میتواند هزینه تولید را بالا ببرد. در چنین شرایطی، حتی تولیدکنندهای که محصول نهایی خود را در داخل کشور تولید میکند، از تحولات بازار ارز مصون نمیماند.
این مسئله بهویژه در کالاهایی که سهم مواد اولیه وارداتی در آنها بیشتر است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در بخش کاغذ و مقوا، وابستگی به واردات همچنان یکی از مسائل مورد اشاره فعالان این حوزه است. هرگونه اختلال در تأمین ارز، حمل کالا، ترخیص یا ورود محمولهها میتواند هزینه تأمین مواد اولیه را افزایش دهد.
فعالان صنعت کاغذ بر توسعه ظرفیت تولید داخلی تأکید دارند و معتقدند کاهش وابستگی به واردات میتواند آسیبپذیری بازار را در برابر نوسانات ارزی کمتر کند.
در غیر این صورت، تغییرات قیمت مواد اولیه میتواند با فاصله زمانی به بازار دفتر و دیگر محصولات کاغذی منتقل شود.
در کنار بحث قیمت، موضوع کیفیت و ایمنی برخی لوازمالتحریر نیز اهمیت دارد؛ بهخصوص محصولاتی که کودکان تماس مستقیم با آنها دارند.
اقلامی مانند خمیر بازی، ماژیک، رنگ و برخی محصولات فانتزی باید از مسیرهای رسمی تهیه شوند و مشخصات تولیدکننده، واردکننده و مجوزهای لازم روی آنها قابل بررسی باشد.
کارشناسان صنفی همچنین خرید از واحدهای دارای مجوز و دریافت فاکتور را بهعنوان راهی برای امکان پیگیری در صورت بروز مشکل مطرح میکنند.
در مجموع، بازار نوشتافزار در آستانه سال تحصیلی با کمبود فراگیر مواجه نیست، اما شرایط اقتصادی باعث شده رفتار مصرفکنندگان تغییر کند.
حضور گسترده تولیدات داخلی در بازار، در کنار وابستگی بخشی از زنجیره تولید به مواد اولیه وارداتی، موجب شده صنعت نوشتافزار همزمان با دو مسئله روبهرو باشد: حفظ قیمت قابل پرداخت برای خانوادهها و کنترل هزینههای تولید و تأمین کالا.
به همین دلیل، وضعیت بازار در ماههای آینده تا حد زیادی به روند قیمت مواد اولیه، نرخ ارز، هزینه حملونقل و قدرت خرید خانوارها وابسته خواهد بود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
