به گزارش اطلاع با ما ، با گذشت 10 سال پس از برجام، روابط ایران و غرب در پرتگاه اختلافات عمیقتری قرار دارد. طرفهای اروپایی با فاصلهگرفتن از مبانی اولیه این توافق، از تهدید به فعالسازی مکانیسم ماشه سخن میگویند؛ ابزاری که ممکن است شرایط را به پیش از برجام بازگرداند.
در دهمین سالگرد انعقاد برجام، توافقی که قرار بود فصل تازهای از روابط ایران با قدرتهای جهانی را رقم بزند، امروز تنها سایهای از آن باقی مانده است. این توافق بر پایه به رسمیت شناختن حق غنیسازی ایران در خاک خود و لغو مرحلهای تحریمهای هستهای شکل گرفت، اما با گذشت زمان، مبانی آن از سوی غرب تضعیف و در مواردی کاملاً کنار گذاشته شده است.
در سال ۲۰۱۸، خروج دونالد ترامپ از برجام و بازگرداندن تحریمها، عملاً این توافق را از ریل اصلی خود خارج کرد. با اینکه در دوره ریاست جمهوری بایدن بار دیگر امیدهایی برای احیای برجام شکل گرفت، اما اختلافات سیاسی، بیاعتمادی فزاینده و ناکامی در اجرای سریع تعهدات، فرصت بازگشت به توافق را از میان برد.
اکنون در آستانه انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، کشورهای اروپایی تهدید کردهاند که در صورت عدم توقف فوری فعالیتهای هستهای ایران، ممکن است **مکانیسم ماشه** را فعال کنند؛ ابزاری که با بازگرداندن تمامی تحریمهای قبلی شورای امنیت، وضعیت حقوقی ایران را به دوران پیش از برجام بازمیگرداند. فعالسازی این ابزار میتواند مسیر دیپلماسی را مسدود و فضای سیاسی را بهسوی تنشهای جدیتر سوق دهد.
در حالیکه دیگر خبری از لغو تحریمها یا تعامل اقتصادی گسترده نیست، برجام برای طرفهای غربی بیش از آنکه توافقی فعال باشد، به ابزاری برای فشار حقوقی و تهدید سیاسی بدل شده است. این در حالیست که ایران بارها تأکید کرده تا زمانی که منافع اقتصادی توافق تأمین نشود، بازگشت کامل به تعهدات امکانپذیر نیست.
برجام که زمانی نماد موفقیت دیپلماسی بود، امروز به تعبیر بسیاری به “کاغذپارهای حقوقی” بدل شده است. حالا سؤال اصلی این است: آیا برجام برای همیشه پایان یافته یا هنوز روزنهای برای احیا باقی مانده است؟ آنچه مشخص است اینکه مسیر آینده روابط ایران و غرب، با تهدیدها و سوءتفاهمهای کنونی، بیش از هر زمان دیگر پیچیده و شکننده شده است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
