به گزارش اطلاع با ما ، چرا مدل توافق هستهای لیبی: توصیههای غربی برای تکرار مدل توافق هستهای لیبی در مذاکرات با ایران، نگاهی سادهانگارانه و نادقیق است. ایران به دلیل جایگاه ژئوپلیتیکی، ظرفیتهای علمی و صنعتی، حمایت مردمی و تجربه نقض تعهدات پیشین، نمیتواند راه لیبی را دنبال کند. عقبنشینی یکجانبه و تسلیم کامل برنامههای هستهای، برخلاف منافع ملی ایران است و خطرات امنیتی و سیاسی جدی به همراه دارد.
یکی از اصلیترین دلایل نامناسب بودن مدل لیبی برای ایران، تفاوت عمیق در جایگاه راهبردی و ظرفیتهای ژئوپلیتیکی دو کشور است. لیبی کشوری با جمعیت محدود، اقتصاد تکمحصولی و فاقد عمق راهبردی بود؛ در حالی که ایران دارای جمعیت زیاد، منابع طبیعی گسترده، زیرساختهای علمی و صنعتی پیشرفته و موقعیت حساس جغرافیایی در غرب آسیا است. به همین دلیل، تجربه لیبی که منجر به سرنگونی حکومت قذافی شد، قابل تکرار برای ایران نیست.
ایران بر حق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تأکید دارد و فتوای رهبر انقلاب اسلامی ساخت سلاح هستهای را رد کرده است. اما عقبنشینی کامل از برنامههای هستهای، مانند آنچه در مدل لیبی رخ داد، در ایران به معنای از دست رفتن استقلال و امنیت ملی است. ایران معتقد است بازدارندگی واقعی از طریق حفظ توان بومی و دیپلماسی فعال حاصل میشود، نه واگذاری همه ظرفیتها در برابر وعدههای غیرقابل اعتماد.
تجربه خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، اعتماد ایران به پایبندی طرفهای غربی به توافقات بینالمللی را کاهش داده است. این تجربه نشان میدهد که عقبنشینی یکجانبه ایران تضمینی برای لغو تحریمها یا بهبود روابط بینالمللی نیست و بنابراین تقلید از مدل لیبی برای ایران ریسک بسیار بالایی دارد.
برخلاف لیبی، که پس از کنار گذاشتن برنامه هستهای حمایت مردمی و ساختار حکومتی قوی نداشت، ایران دارای ساختاری منسجم، نهادهای قدرتمند و پشتیبانی گسترده مردمی است. هستهای شدن کشور به عنوان یک افتخار ملی و سرمایهگذاری فنی گسترده، امکان عقبگرد به سبک لیبی را از نظر سیاسی و روانی منتفی میسازد.
ایران در چهار دهه گذشته توانسته است تحت فشارهای شدید تحریمی، تهدیدات نظامی و جنگ رسانهای، برنامه هستهای خود را حفظ کند. حمایتهای کشورهای قدرتمندی چون چین و روسیه نیز شرایط ایران را از لیبی منزوی کاملاً متفاوت کرده است.
مدل توافق هستهای لیبی برای ایران کاربردی نیست و تکرار آن میتواند امنیت ملی و ثبات داخلی کشور را به مخاطره اندازد. ایران بر بازدارندگی چندلایه، حفظ استقلال و دیپلماسی فعال تأکید دارد که راهبردهای کلیدی برای حفاظت از منافع ملی در شرایط کنونی است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
