به گزارش اطلاع با ما تعرفه برق هوشمند نهتنها مصرف را کاهش میدهد، بلکه میتواند عدالت اجتماعی و پایداری شبکه را نیز تضمین کند؛ به شرط آنکه مردم در این مسیر، بازیگر اصلی باشند.
**اصلاح تعرفه برق** سالهاست در دستور کار کشورهایی قرار دارد که با بحران مصرف، کمبود منابع و نابرابری اجتماعی مواجهاند. اما چرا این سیاست در دنیا مؤثر بوده و چگونه میتوان آن را در ایران بومیسازی کرد؟ گفتوگویی با **دکتر آرش واعظی**، اقتصاددان حوزه انرژی، پاسخی روشن به این پرسشها میدهد.
به گفته واعظی، تعرفه برق اگر هوشمندانه طراحی شود، میتواند بهتنهایی مصرف بیرویه را کاهش دهد. تجربه جهانی ثابت کرده که بدون ارسال «سیگنال قیمتی» به مردم، صرفاً با هشدار یا آموزش نمیتوان رفتار مصرفی را اصلاح کرد. تعرفهها باید مشوق صرفهجویی باشند، نه مجوز اتلاف.
کشورهای مختلفی مدلهای تعرفهگذاری را آزمودهاند، اما دو الگو بیشتر از همه مؤثر بودهاند:
* مصرف تا سقف معین با نرخ پایه * مازاد مصرف با نرخ بالاتر و تصاعدی * پاداش برای کممصرفها
* برق در ساعات اوج (مثلاً ظهر تابستان) گرانتر * برق در ساعات کمباری (نیمهشب و صبح) ارزانتر
واعظی تأکید میکند: در همه کشورهای موفق، حمایت از خانوارهای آسیبپذیر اولویت داشته است. در فرانسه و آلمان، سهمیه برق ارزان یا یارانه نقدی به این خانوارها داده میشود. در دانمارک، وام بدون بهره برای خرید وسایل کممصرف در نظر گرفته شده است. هدف این سیاستها، **عدالت انرژی** و جلوگیری از شکاف طبقاتی است.
* آلمان: کاهش ۱۸ درصدی مصرف برق خانگی در ۶ سال * ژاپن: کاهش ۲۳ درصدی اوج مصرف، ۶ درصد کاهش اتلاف برق
دکتر واعظی معتقد است ایران نیز میتواند این راه را برود، به شرطی که:
تعرفهها مرحلهای و شفاف افزایش یابد کنتورهای هوشمند نصب شود مشوقهای صرفهجویی برای خانوارها فعال شود یارانه هدفمند به اقشار کمدرآمد اختصاص یابد
تعرفههای غیرواقعی، همانند بنزین ارزان، منجر به اتلاف سرمایه ملی، بیعدالتی و فشار بر شبکه میشوند. اگر آیندهای پایدار میخواهیم، باید مردم را با ابزار **تعرفه هوشمند** به بازیگر اصلی مصرف انرژی تبدیل کنیم. تجربه جهانی نشان میدهد این مسیر هم ممکن است، هم سودمند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
