شکاف قیمت در بورس کالا و بازار آزاد؛ چرا سیمان و فولاد هنوز شفاف نیستند؟

به گزارش اطلاع با ما  شکاف قیمت در بورس کالا و بازار آزاد/با وجود عرضه گسترده سیمان و فولاد در بورس کالا، هنوز بین قیمت‌های کشف‌شده در بورس و نرخ بازار آزاد اختلاف قابل‌توجهی دیده می‌شود. هزینه‌های حمل‌ونقل، سهمیه‌بندی، دشواری خرید برای مصرف‌کنندگان خرد و محدودیت‌های ساختاری باعث شده بورس کالا از هدف شفاف‌سازی فاصله بگیرد. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند با اصلاحات نهادی و تسهیل دسترسی مصرف‌کنندگان، این شکاف کاهش یابد.

شکاف قیمت در بورس کالا و بازار آزاد

یکی از اهداف کلیدی راه‌اندازی بورس کالا، **شفاف‌سازی قیمت‌ها و حذف رانت** در زنجیره تأمین بود. با الزام تولیدکنندگان فولاد در سال ۱۳۹۹ و سیمان در سال ۱۴۰۰ به عرضه در این بستر، دولت تلاش کرد کنترل بازار را به مکانیسم عرضه و تقاضای رقابتی بسپارد. اما آیا این هدف محقق شده است؟

 اختلاف قیمت سیمان؛ از بورس تا بازار آزاد

با وجود افزایش عرضه سیمان در بورس کالا، شکاف قیمتی معناداری میان نرخ بورس و قیمت بازار آزاد مشاهده می‌شود. در برخی روزها، **این اختلاف به بیش از ۳۰ درصد می‌رسد**. چنین فاصله‌ای نشانه ناکارآمدی سازوکار فعلی در تأمین نیاز واقعی بازار است.

 چرا قیمت سیمان در بازار آزاد بالاتر است؟

عوامل زیادی در این تفاوت قیمتی مؤثرند:

* هزینه حمل‌ونقل و توزیع که بر عهده خریداران است
* عدم دسترسی مصرف‌کنندگان خرد به بورس کالا
* ناهماهنگی در عرضه، سهمیه‌بندی و نوسان موجودی‌ها
* و البته حضور واسطه‌هایی که با خرید عمده، مجدداً به بازار آزاد تزریق می‌کنند.

فولاد هم در تله تفاوت قیمت

محصولات فولادی نیز دچار **شکاف قیمتی بورس و بازار آزاد** هستند. علت اصلی، فرآیندهای پیچیده، حداقل سفارش بالا، نوسانات ارزی، و عدم دسترسی مصرف‌کنندگان نهایی به بورس است. این شرایط باعث شده واسطه‌گری و دلالی در بازار فولاد نیز ادامه‌دار باشد.

 راهکارهای کاهش شکاف قیمت در بورس کالا

برای بازگشت بورس کالا به مأموریت اصلی خود، راهکارهایی پیشنهاد می‌شود:

* **نظم در عرضه و حذف سهمیه‌بندی غیرشفاف**
* **ایجاد امکان خرید خرد یا تجمیعی برای مصرف‌کنندگان کوچک**
* **تسهیل ثبت‌نام و فرآیند خرید**
* **کاهش هزینه‌های جانبی و مالیات‌های پنهان**

* **پایش دقیق رفتار خریداران عمده و مقابله با دلالی**

جمع‌بندی: بورس کالا هنوز به هدف شفافیت نرسیده است

در حالی که بورس کالا با هدف کاهش رانت و واقعی‌سازی قیمت راه‌اندازی شده، اما شکاف فعلی قیمت میان این بازار و بازار آزاد، چالشی جدی برای اعتبار آن است. تنها با اصلاح ساختاری، افزایش شفافیت و کاهش موانع دسترسی می‌توان از این ابزار مهم اقتصادی در جهت بهبود وضعیت بازار بهره گرفت.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام