به گزارش اطلاع با ما در حالیکه مذاکرات هستهای در چهارمین دور خود به پیشرفتهایی دست یافته بود، اظهارات ویتکاف مبنی بر «عدم پذیرش حتی یک درصد غنیسازی در ایران» موجی از نگرانیها را در فضای دیپلماتیک ایجاد کرد. واکنش قاطع عراقچی نشان داد که ایران بر اصل غنیسازی پافشاری میکند. تحلیلها نشان میدهد که این اظهارات میتواند یا نشانهای از سیاست واقعی واشنگتن برای حذف کامل ظرفیت غنیسازی ایران باشد، یا بخشی از تاکتیکهای مذاکراتی و مدیریت افکار عمومی مخالفان داخلی و منطقهای آمریکا. اگر واشنگتن از خواسته صفر درصدی عقبنشینی نکند، مسیر توافق ناهموار خواهد شد.
در فضای پس از چهار دور مذاکره، امید به توافق رو به افزایش بود، اما ناگهان آمریکا اصل غنیسازی را زیر سوال برد. ویتکاف با اعلام اینکه آمریکا حتی «یک درصد غنیسازی» در ایران را نمیپذیرد، عملاً فضای مذاکرات را از فاز چانهزنی بر سر درصد، به چالش بر سر اصل غنیسازی کشاند. این در حالی است که عراقچی با صراحت گفت: «چه توافقی شود یا نه، غنیسازی ادامه خواهد یافت».
برخی تحلیلگران بر این باورند که آمریکا در پی تکرار مدل لیبی است، یعنی برچیدن کامل زیرساختهای هستهای ایران. این مسیر به دلیل پیچیدگی، هزینه سیاسی و مخالفتهای داخلی در ایران، تقریباً غیرممکن به نظر میرسد.
در مذاکرات بینالمللی، گاهی طرفین برای کسب امتیاز روانی، پیش از گفتگوهای حساس دست به تهدید یا رجزخوانی میزنند. اظهارات ویتکاف شاید بخشی از این جنگ روانی باشد.
ویتکاف شاید برای کنترل افکار عمومی مخالف توافق (اعم از کنگره، لابیهای منطقهای مانند اسرائیل یا متحدان تندرو خلیج فارس)، مواضعی اتخاذ کرده که صرفاً مصرف رسانهای دارد.
در این فرض، آمریکا ابتدا سقف خواستههایش را بالا برده تا در مرحله بعد با «دادن امتیاز ظاهری» رضایت ایران را به توافق برساند؛ همان تاکتیک قدیمی «به مرگ بگیر تا به تب راضی شود».
ایران حاضر است درباره سطوح غنیسازی یا نظارتها مذاکره کند، اما اصل آن خط قرمز قطعی است. سناریوهای دوم تا چهارم برای تهران قابل مدیریتاند، اما تحقق فرض اول مساوی با توقف مذاکرات خواهد بود.
اگر آمریکا از موضع «غنیسازی صفر» فاصله بگیرد و درباره درصدها و زمانبندیها گفتوگو کند، توافق امکانپذیر است. این میتواند آغازگر حل مسائل سختتر در آینده نیز باشد.
سفر ترامپ به منطقه و توافقات با کشورهای خلیج فارس، همچنین سفر پزشکیان به عمان بهعنوان کانال مذاکراتی، میتواند فضا را برای پیشرفت آماده کند.
با توجه به شواهد، احتمال به بنبست رسیدن مذاکرات در دور پنجم پایین است و میتوان انتظار داشت که راهحلهایی مبتنی بر مصالحه حاصل شود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
