به گزارش اطلاع با ما ، اجلاس هشتاد و یکم مجمع عمومی سازمان ملل در حالی ادامه دارد که جنگهای خاورمیانه و اوکراین، اختلافات قدرتهای بزرگ و آینده نظم بینالمللی بر فضای نشستها سایه انداخته است. در نیویورک، رهبران کشورها روایتهای خود را از جنگ و صلح مطرح میکنند و همزمان مذاکرات و رایزنیهای پشتپرده درباره امنیت، تجارت و بحرانهای منطقهای جریان دارد.
اجلاس هشتاد و یکم مجمع عمومی سازمان ملل متحد در شرایطی برگزار میشود که چندین بحران همزمان، فضای دیپلماسی بینالمللی را تحت تأثیر قرار داده است. جنگ غزه، مناقشه ایران و آمریکا، جنگ اوکراین و اختلافات میان قدرتهای بزرگ باعث شده تریبون سازمان ملل بیش از همیشه به محلی برای طرح مواضع متضاد تبدیل شود.
در حالی که رهبران کشورها در صحن علنی درباره جنگ، صلح و حقوق بینالملل سخن میگویند، در حاشیه اجلاس نیز دیدارها و مذاکراتی جریان دارد که بخش مهمی از معادلات سیاسی و اقتصادی جهان را شکل میدهد.
سخنان مسعود پزشکیان در مجمع عمومی، ترکیبی از انتقاد از سیاستهای آمریکا و تأکید بر ادامه مسیر دیپلماسی بود.
رئیسجمهور ایران ضمن رد اتهاماتی که علیه کشور مطرح میشود، بر مخالفت تهران با سلاح هستهای تأکید کرد و در عین حال حق ایران برای استفاده صلحآمیز از فناوری هستهای را مورد تأکید قرار داد.
پزشکیان همچنین حملات نظامی علیه ایران را مورد انتقاد قرار داد و با اشاره به قربانیان غیرنظامی، تلاش کرد تصویری از آثار جنگ بر جامعه ایران ارائه کند.
پیام اصلی سخنان او را میتوان در کنار هم قرار گرفتن دو موضع مشاهده کرد: ایران از مذاکره و دیپلماسی سخن میگوید، اما مذاکره تحت فشار و تهدید را نمیپذیرد.
این سخنرانی با واکنش هیأتهای آمریکا و اسرائیل نیز همراه شد و نمایندگان این دو کشور در بخشی از سخنان رئیسجمهور ایران سالن را ترک کردند.
ولودیمیر زلنسکی نیز بخش مهمی از سخنان خود را به ادامه جنگ اوکراین و نگرانی از وضعیت این کشور در ماههای سرد سال اختصاص داد.
رئیسجمهور اوکراین بر ادامه حمایت بینالمللی از کشورش تأکید کرد و نسبت به آسیب احتمالی به زیرساختهای انرژی هشدار داد.
در عین حال، موضوع آتشبس محدود و کاهش تنش نیز در سخنان او مطرح شد؛ موضوعی که نشان میدهد مسیر مذاکره همچنان در کنار میدان نظامی دنبال میشود.
دیدار زلنسکی با دونالد ترامپ در حاشیه اجلاس نیز بر اهمیت نقش واشنگتن در رایزنیهای مربوط به جنگ اوکراین تأکید داشت.
رجب طیب اردوغان در سخنرانی خود بار دیگر موضوع اصلاح ساختار شورای امنیت سازمان ملل را مطرح کرد.
رئیسجمهور ترکیه معتقد است تصمیمگیری درباره مسائل مهم جهان نباید تنها تحت تأثیر پنج عضو دائم شورای امنیت باشد و خواستار تغییر در ساختار این نهاد شده است.
مسئله اصلاح شورای امنیت البته موضوعی قدیمی است و کشورهای مختلف، بهویژه در آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین، درباره افزایش نقش خود در ساختار تصمیمگیری سازمان ملل دیدگاههایی را مطرح کردهاند.
با این حال، تغییر ساختار شورای امنیت با موانع سیاسی جدی روبهروست؛ چراکه هرگونه اصلاح اساسی نیازمند توافق قدرتهای بزرگ و اعضای دائم این شورا خواهد بود.
اردوغان همچنین در سخنان خود به جنگ غزه و مسئله فلسطین پرداخت و بر ضرورت رعایت حقوق بینالملل تأکید کرد.
بحران غزه همچنان یکی از مهمترین موضوعات اجلاس است. وضعیت غیرنظامیان، تخریب زیرساختها، آینده سیاسی غزه و موضوع تشکیل کشور فلسطین، از محورهای اصلی مباحث مطرحشده در حاشیه و متن اجلاس محسوب میشود.
موضوع حضور محمود عباس نیز به یکی از حاشیههای مهم نشست تبدیل شد. در شرایطی که آمریکا برای دومین سال متوالی به رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین اجازه ورود به خاک این کشور را نداد، مجمع عمومی سازمان ملل با رأی اعضا امکان سخنرانی ویدئویی او را فراهم کرد.
این اتفاق بار دیگر اختلاف میان برخی دولتها درباره نحوه برخورد با مسئله فلسطین و جایگاه آن در نظام بینالملل را برجسته کرد.
در کنار نشستهای رسمی نیویورک، دیدار دونالد ترامپ و شی جینپینگ نیز توجه زیادی را به خود جلب کرده است.
روابط تجاری آمریکا و چین، تعرفهها، مواد معدنی، تایوان و برخی مسائل مرتبط با تحولات خاورمیانه از جمله موضوعاتی هستند که در مناسبات دو کشور اهمیت دارند.
این دیدار یک نکته مهم را نیز نشان میدهد: بسیاری از تصمیمهای اثرگذار بر اقتصاد و سیاست جهان، خارج از سالن اصلی سازمان ملل و در دیدارهای مستقیم میان قدرتهای بزرگ دنبال میشوند.
به همین دلیل، اجلاس سازمان ملل را باید همزمان در دو سطح بررسی کرد؛ سطح رسمی که در آن کشورها مواضع خود را اعلام میکنند و سطح دیپلماتیک که در آن درباره توافقها و اختلافات مذاکره میشود.
بنیامین نتانیاهو نیز در سخنرانی خود از اقدامات نظامی اسرائیل در غزه و حمله به ایران دفاع کرد و اتهامات مطرحشده درباره عملکرد اسرائیل در غزه را رد کرد.
بخشی از هیأتهای حاضر در سالن در جریان سخنرانی نخستوزیر اسرائیل محل نشست را ترک کردند؛ اقدامی که به یکی از تصاویر برجسته این اجلاس تبدیل شد.
نتانیاهو پس از این اتفاق، منتقدان اسرائیل را مورد حمله لفظی قرار داد و در بخش دیگری از سخنان خود مستقیماً از اردوغان انتقاد کرد.
این رویارویی لفظی را میتوان در چارچوب تشدید اختلافات میان ترکیه و اسرائیل پس از آغاز جنگ غزه بررسی کرد.
در اجلاس امسال، تنها محتوای سخنرانیها خبرساز نبوده است. خروج هیأتهای مختلف از سالن هنگام سخنرانی برخی رهبران، حضور یا عدم حضور نمایندگان و دیدارهای دوجانبه نیز به بخش مهمی از اخبار اجلاس تبدیل شدهاند.
خروج هیأتهای آمریکا و اسرائیل هنگام سخنرانی پزشکیان و ترک سالن توسط شماری از هیأتها هنگام سخنرانی نتانیاهو، نمونههایی از همین اتفاقات است.
در مقابل، دیدارهای دوجانبه نشان میدهد که حتی در شرایط افزایش اختلافات، کانالهای گفتوگو همچنان فعال هستند.
اجلاس امسال تصویری از جهانی ارائه میکند که در آن اختلافات سیاسی افزایش یافته، اما مسیر دیپلماسی همچنان بسته نشده است.
ایران از یک سو علیه فشارهای آمریکا موضع میگیرد و از سوی دیگر بر امکان گفتوگو تأکید دارد. اوکراین همزمان با دفاع از مواضع خود، درباره آتشبس و کاهش تنش صحبت میکند. ترکیه خواستار تغییر ساختار شورای امنیت است و مسئله فلسطین همچنان در مرکز اختلافات دیپلماتیک قرار دارد.
در چنین شرایطی، سازمان ملل همچنان فضایی برای اعلام مواضع و ایجاد کانالهای ارتباطی میان کشورها فراهم میکند؛ اما بسیاری از تصمیمهای مهم، به توافق میان قدرتهای بزرگ و مذاکرات مستقیم میان طرفهای درگیر وابسته است
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
