به گزارش اطلاع با ما ، مهریه : با افزایش تورم و جهش قیمت سکه، طرح جدید مجلس برای محدودسازی مهریه به ۱۴ سکه، نگرانیهای گستردهای در میان زنان و کارشناسان حقوقی ایجاد کرده است. این طرح که به بهانه کاهش زندانیان مالی مطرح شده، در واقع تنها ابزار مالی و حمایتی بسیاری از زنان را در ساختار مردسالار جامعه هدف گرفته است.
مهریه در برابر تورم و تبعیض؛ وقتی پشتوانه زنان قربانی سیاست میشود
در ایران، هر زمان که دولت یا مجلس به دنبال کنترل بحرانهای اقتصادی است، دیواری کوتاهتر از حقوق زنان پیدا نمیشود. حالا طرحی در مجلس مطرح شده که ضمانت اجرایی مهریه را به ۱۴ سکه کاهش میدهد؛ اقدامی که ظاهراً برای کاهش زندانیان مالی است اما در عمل، تنها سپر مالی زنان در برابر تبعیضهای حقوقی و اقتصادی را از بین میبرد.
در شرایطی که قیمت سکه از مرز ۱۱۰ میلیون تومان گذشته و تورم قدرت خرید را نابود کرده، این طرح در واقع نوعی انتقال بار مالی از دولت و جامعه به دوش زنان محسوب میشود.
بر اساس آمار رسمی قوه قضاییه، تا پایان سال ۱۴۰۳ تنها ۱۹۱۰ نفر به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریه در زندان هستند. این رقم در مقایسه با بیش از ۹۵۰ هزار طلاق ثبتشده طی پنج سال گذشته، کمتر از ۲ دهم درصد است. بهعبارت دیگر، بحران «زندان مهریه» به اندازهای که در رسانهها برجسته میشود، واقعیت ندارد و نمیتواند توجیهی برای حذف یکی از معدود ابزارهای حمایتی زنان باشد.
قانونگذار در ایران، مرد را واجد صلاحیت برای ریاست جمهوری و ولایت میداند اما هنگام پرداخت مهریه، او را ناآگاه و بیتدبیر میپندارد. اگر مرد در زمان عقد با رضایت کامل مهریه را پذیرفته، نمیتوان هنگام اجرای تعهد، او را از مسئولیت مالی معاف کرد. این تناقض، نهتنها عدالت را تضعیف میکند بلکه اعتماد عمومی به نهاد ازدواج را هم از بین میبرد.
مهریه فقط مخصوص طلاق نیست؛ پشتوانه مالی زنان در زمان فوت همسر
در بسیاری از پروندهها، مهریه تنها منبع مالی زن پس از فوت شوهر است. طبق قانون، مهریه زن پیش از تقسیم ارث از دارایی متوفی پرداخت میشود. بنابراین حذف یا محدودسازی آن، زنان را از این حق بنیادین نیز محروم میکند؛ بهویژه در ساختار اقتصادیای که سهم زن از ارث کمتر است و فرصت اشتغال پایدار برای او محدودتر.
در اقتصادی که نرخ اشتغال زنان حدود ۱۰ درصد است و اکثریت آنان درآمدی مستقل ندارند، حذف مهریه به معنای افزایش مستقیم فقر زنان است. برای زنانی که در مناطق محروم زندگی میکنند، مهریه تنها سرمایهای است که میتواند آینده آنها را در برابر طلاق یا فوت همسر تضمین کند. در غیاب سیاستهای حمایتی مانند بیمه زنان خانهدار و اشتغال برابر، مهریه نقشی جبرانی در برابر نابرابریهای ساختاری دارد.
با انتشار نامه آیتالله سبحانی درباره تبدیل شرط مهریه از عندالمطالبه به عندالاستطاعه، نگرانیها افزایش یافته است. کارشناسان هشدار میدهند که این تغییر میتواند پرداخت مهریه را تا زمان نامعلوم به تعویق اندازد و زنان را از حمایتهای فعلی قانون اجرای محکومیتهای مالی محروم کند. بهگفته کارشناسان حقوقی، چنین تغییری عملاً امکان صدور اجراییه برای مهریه را از بین میبرد و زن باید ابتدا توانایی مالی شوهر را اثبات کند، در حالیکه در قانون فعلی، بار اثبات ناتوانی بر دوش مرد است.
اگر هدف سیاستگذار کاهش آسیبهای اجتماعی است، باید قوانین تبعیضآمیز خانواده اصلاح شود؛ نه آنکه تنها ابزار مالی زنان حذف گردد. اصلاح قانون حضانت، ارث، حق طلاق و اشتغال زنان میتواند جایگزینی عادلانه برای کاهش مهریه باشد. در جامعهای برابر، مهریه میتواند کارکرد فرهنگی خود را حفظ کند، نه آنکه نقش جبرانی برای تبعیضهای حقوقی داشته باشد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
