به گزارش اطلاع با ما ، رانت : مردی کنار آوار خانهاش سه هفته است منتظر کارشناس بیمه است. این تصویر در بندرعباس، کرمانشاه و اصفهان یکسان است. اما سوال بزرگتر این است: آیا بازسازی فعلی، شهری تابآور میسازد یا همان شکنندگی پیش از بحران را بازتولید میکند؟ از اقتصاد دیجیتال تا تالابهای در حال مرگ.
در شهرهایی که چهل روز جنگ، پوست و گوشتشان را برد، وعده «بازسازی شتابان» داده میشود. اما تصویر واقعی، مردی است که سه هفته منتظر کارشناس بیمه مانده؛ نشانهای از شکافی عمیق میان ادبیات تابآوری و واقعیت شکنندگی.
«تابآوری» سالهاست در اسناد بالادستی تکرار میشود؛ در برنامههای توسعه، در سخنرانیها و گزارشها. اما هر تکانهای، اقتصاد را فرومیریزد، هر بحرانی، محیطزیست را آسیبپذیرتر میکند و هر شوکی، بافت اجتماعی را ترکهای تازه میزند. گویی واژه هست، اما مفهوم غایب است.
مردی کنار آوار خانهاش سه هفته است منتظر کارشناس بیمه است. این روایت تکراری در بندرعباس، کرمانشاه و اصفهان، تصویری از شکنندگی فزاینده اقتصاد ایران است.
آسیب به پالایشگاهها و شبکه برق: وابستگی عمیق به شوکهای بیرونی
هشدار فرشاد مؤمنی، اقتصاددان: «سیاستگذاری کوتاهمدت، منافع گروههای ذینفع را بر تابآوری بلندمدت ترجیح داده است»
نکته کلیدی: اگر عدالت اجتماعی و کنترل فساد نباشد، بازسازی فیزیکی فقط به انباشت رانت تبدیل میشود.
ایران پیش از بحران نیز در میانه خشکسالی، فرونشست (۲۹ استان) و تالابهای در حال مرگ بود. حملات به تأسیسات پتروشیمی لایهای تازه بر این بحران افزود که هنوز گزارش جامعی از پیامدهایش منتشر نشده است.
کنشگران محیطزیست سالهاست هشدار میدهند: بازسازی بدون پیوست محیطزیستی، خسارتی هماندازه خود بحران به جا میگذارد. همان خطری که پس از جنگ هشتساله تکرار شد، حالا دوباره پشت در ایستاده است.
تجربه جهانی روشن است: ژاپن پس از جنگ جهانی دوم و کره جنوبی پس از جنگ کره نشان دادند که جامعه بدون نهادهای مدنی فعال، رسانههای مستقل و مشارکت محلی، التیام نمییابد.
اگر این سه لایه ترمیم نشوند، هر چیزی که بسازیم روی پایهای ترکخورده خواهد بود.
ادبیات توسعه مفهومی دارد به نام «Build Back Better» (بهتر بازسازی کن). استفاده از شوک ویرانگر برای پیریزی الگویی تابآورتر، نه بازتولید همان شکنندگی پیش از بحران. این انتخابی است که ایران اکنون پیش رو دارد.
مرد میانسالی که کنار آوار ایستاده، شاید این اصطلاح را نشنیده باشد. اما وقتی به کارشناس بیمهای که نیامده فکر میکند، به مدرسه تعطیل دخترش و برادری که چمدان مهاجرت بسته، دارد دقیقاً درباره همین مفهوم فکر میکند.
تابآوری در وزارتخانهها ساخته نمیشود؛ در میدان شهر ساخته میشود، در کلاس درس، در رودخانه احیاشده و در گفتوگوی آزاد. اگر این میدانها تنگ بمانند، آنچه به نام بازسازی برپا میشود، بنایی خواهد بود به همان شکنندگی پیش از بحران
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
