به گزارش اطلاع با ما ، یک مطالعه اجتماعی درباره تجربه زیسته دختران نوجوان نشان می‌دهد گرایش به تجمل‌گرایی فقط به خرید کالاهای گران‌قیمت محدود نیست و با هویت، احساس ارزشمندی، روابط اجتماعی و فشارهای ناشی از مقایسه در فضای مجازی ارتباط دارد.
گرایش به زندگی لوکس و مصرف کالاهای گران‌قیمت در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات مورد توجه در مطالعات اجتماعی تبدیل شده است. نوجوانان، به‌دلیل قرار داشتن در مرحله شکل‌گیری هویت و شخصیت، میتوانند بیش از سایر گروه‌ها تحت تأثیر الگوهای رفتاری و تصویری قرار بگیرند که در محیط اطراف و فضای مجازی مشاهده می‌کنند.
یک پژوهش اجتماعی با تمرکز بر تجربه دختران نوجوان تلاش کرده ابعاد مختلف این پدیده و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری آن را بررسی کند.
مصرف در زندگی روزمره تنها به تأمین نیازهای ضروری محدود نمی‌شود و گاهی جنبه‌هایی مانند نمایش موقعیت اجتماعی، جلب توجه یا ایجاد احساس تمایز نیز پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، کالا و ظاهر میتوانند به ابزاری برای نشان دادن سبک زندگی تبدیل شوند. همین مسئله زمینه شکل‌گیری رفتارهای مصرفی نمایشی را فراهم می‌کند؛ رفتاری که در آن ارزش اجتماعی یک کالا ممکن است بیش از کاربرد واقعی آن مورد توجه قرار گیرد.
گسترش شبکه‌های اجتماعی یکی از عواملی است که در این پژوهش مورد توجه قرار گرفته است. انتشار تصاویر مربوط به پوشش، لوازم شخصی، سفر، تفریح و سبک زندگی پرهزینه، می‌تواند تصویری خاص از موفقیت و جذابیت ایجاد کند.
نوجوانی که به‌طور مداوم در معرض چنین تصاویری قرار دارد، ممکن است زندگی خود را با آنچه در فضای مجازی می‌بیند مقایسه کند؛ در حالی که بخش قابل توجهی از این تصاویر، انتخاب‌شده و بازنمایی‌شده هستند و الزاماً تصویر کاملی از زندگی واقعی افراد ارائه نمی‌کنند.
یکی از موضوعات مهم در دوران نوجوانی، تأثیرپذیری از گروه همسالان است. تفاوت در نوع پوشش، وسایل شخصی یا امکانات می‌تواند در برخی محیط‌ها به زمینه‌ای برای مقایسه تبدیل شود.
در چنین فضایی، تمایل به پذیرفته‌شدن ممکن است برخی نوجوانان را به سمت خرید یا استفاده از کالاهایی سوق دهد که الزاماً متناسب با نیاز یا توان اقتصادی خانواده نیست.
پژوهش مورد اشاره، خانواده و مدرسه را نیز از عوامل مؤثر بر شکل‌گیری نگرش نوجوانان نسبت به مصرف می‌داند.
نحوه برخورد والدین با خواسته‌های فرزندان، شیوه تربیتی خانواده و نوع الگوهایی که در خانه ارائه می‌شود، می‌تواند بر نگاه نوجوان به پول، کالا و جایگاه اجتماعی اثر بگذارد.
محیط مدرسه نیز از طریق رفتار همکلاسی‌ها، فضای اجتماعی و نگرش نسبت به ظاهر و امکانات می‌تواند در شکل‌گیری این دیدگاه‌ها نقش داشته باشد.
تجمل‌گرایی در این مطالعه صرفاً از زاویه اقتصادی بررسی نشده است. پژوهشگران پیامدهایی مانند افزایش مقایسه اجتماعی، فشار روانی، کاهش رضایت از خود و نگرانی خانواده‌ها را نیز مورد توجه قرار داده‌اند.
در صورتی که ارزشمندی فرد بیش از اندازه به ظاهر، لباس یا دارایی‌های مادی وابسته شود، فاصله میان زندگی واقعی و تصویری که فرد از زندگی ایده‌آل در ذهن دارد می‌تواند زمینه‌ساز نارضایتی شود.
دوران نوجوانی یکی از مراحل مهم شکل‌گیری هویت است. در این دوره، فرد تلاش می‌کند جایگاه خود را در میان خانواده، دوستان و جامعه پیدا کند.
اگر معیارهای ظاهری و مادی بیش از سایر ارزش‌ها برجسته شوند، ممکن است بخشی از هویت فرد حول میزان برخورداری از کالاها یا توانایی نمایش یک سبک زندگی خاص شکل بگیرد. به همین دلیل، پژوهشگران بر اهمیت تقویت اعتمادبه‌نفس و هویت مستقل نوجوانان تأکید دارند.
یکی از راهکارهای مورد توجه پژوهشگران، افزایش سواد رسانه‌ای است. آشنایی نوجوانان با شیوه تولید محتوا، تبلیغات، فیلترها و بازنمایی گزینشی زندگی در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند به آنها کمک کند میان زندگی واقعی و تصویری که در فضای مجازی نمایش داده می‌شود تفاوت قائل شوند.
در کنار آن، توجه به توانایی‌ها، روابط انسانی، مهارت‌ها و ارزش‌های غیرمادی می‌تواند نگاه نوجوانان به موفقیت را از معیارهای صرفاً ظاهری فاصله دهد.
یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد گرایش به تجمل‌گرایی در میان دختران نوجوان را نمی‌توان تنها به علاقه به کالاهای گران‌قیمت محدود کرد. رسانه‌های اجتماعی، خانواده، مدرسه، دوستان و شرایط فردی میتوانند در شکل‌گیری چنین نگرشی نقش داشته باشند.
از این منظر، تقویت سواد رسانه‌ای، گفت‌وگوی مؤثر خانواده با نوجوانان و توجه بیشتر به هویت و ارزش‌های غیرمادی می‌تواند در شکل‌گیری نگاه متعادل‌تر نسبت به مصرف و سبک زندگی مؤثر باشد.
این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.
Δ
